Een goedkope manier om kinderen bezig te houden is om ze een zak knikkers kado te doen. In de loop van de eeuwen is er overal en door iedereen geknikkerd en wie heeft niet nog ergens in huis een paar knikkers liggen?
Dat knikkers al heel lang meegaan en nooit vervelen blijkt wel uit het feit dat ze reeds door de Egyptenaren en Romeinen werden gebruikt om mee te spelen. Er zijn ontzettend veel verschillende spelvarianten en ook heeft vrijwel elk type of afmeting knikker een eigen naam.


Op Vlieland heb ik al meer dan 20 knikkers gevonden waarvan het grootste deel van klei of aardewerk is gemaakt. Kleien knikkers waren erg goedkoop en worden al honderden jaren gemaakt. Sommige gevonden knikkers zijn misschien wel eigen maaksels van degene die er mee heeft gespeeld. De latere Gresknikker werd vervaardigd van hetzelfde materiaal waar rioleringsbuizen of aardewerken potten van werden gemaakt en is een typische Nederlandse knikker. In Nederland werd de kleiknikker vanaf 1870 ook machinaal vervaardigd. De glazen knikker die al door de Romeinen is uitgevonden werd pas in 1890 machinaal gemaakt en dat komt nogal precies. De meeste knikkers komen tegenwoordig uit Mexico of China maar de duurdere exemplaren die speciaal voor verzamelaars worden vervaardigd zijn afkomstig uit de Verenigde Staten. Knikkers worden verzameld en dus is aan speciale knikkers een prijskaartje te hangen. De duurste knikker ooit bracht op een veiling 6500 dollar op. Belangrijkste criterium voor de waarde is gek genoeg nog steeds het uiterlijk en niet het materiaal van de knikker.

Knikkers hebben naast een verzamelwaarde ook een straatwaarde. Zo is een gewoontje twee ukkies en gaan er twee gewoontjes in een stuiter. Lastig is alleen dat namen van bepaalde knikkers per streek kunnen afwijken. Zo is een stuiter in Drenthe, een bonk in Friesland. Daarnaast is knikkeren ook nog aan mode onderhevig. Blauwe knikkers zijn zomaar ineens smurfen geworden en ten tijde van het uitbrengen van Finding Nemo werden er knikkers in de kleuren van Nemo uitgebracht.

De kwalijke kant van knikkers; Doordat knikkers rond zijn en overal voorhanden gebeuren er regelmatig ongelukjes met knikkers. Per jaar komen tientallen mensen op de eerste hulp terecht vanwege een knikker in de neus, doorgeslikte knikkers of gewoon een val als gevolg van het staan op knikkers. Legendarisch zijn de scènes uit Home Alone waarbij knikkers zelfs als wapen worden gebruikt tegen inbrekers.
Omdat knikkers door vrijwel iedereen zijn gebruikt kun je ze overal in elke bouwput en opengewerkt gazon tegenkomen.

De meeste knikkers van aardewerk op Vlieland dateren zo ongeveer uit de periode 1600 - 1840. Glazen knikkers die je hier ook vindt zijn veelal na-oorlogs. Uiteindelijk vind je op Vlieland ook nog een ander soort knikker, althans delen ervan. Een flink formaat en geglazuurd. Zouden dat misschien de befaamde Gorren kunnen zijn? Om het verschil in grootte duidelijk te maken heb ik er maar even een gewone glazen knikker bij gelegd.

< Vorige		Volgende >